Moraliteit en Vrijheid - Gaat dat wel samen?

We kunnen er lang of kort over praten, uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde:

LIEFDE & VRIJHEID

We willen de ruimte om ons diepste verlangen te realiseren en we willen ons in dat streven verbonden voelen met onze naasten. En aangezien liefde per definitie onvoorwaardelijk is, geldt dat dus ook voor die verbondenheid met onze naasten. Als die liefde zuiver is, zijn er geen voorwaarden aan verbonden, en dat willen we ook graag zo voelen. Dus verlangen we ten diepste naar vrijheid.

Raja Yoga is een beproefde methode om jezelf te bevrijden. Vanuit dat bewuste verlangen komen mensen bij ons. Toch beginnen de lessen met de Yamas en de Niyamas, de morele beginselen van de Yogaleer. En dat zorgt wel eens voor verwarring. Sommige leerlingen krijgen het gevoel dat ze ineens niets meer mogen (Yamas) en van alles moeten (Niyamas), terwijl ze vanuit een verlangen naar vrijheid aan deze lessen waren begonnen. Dit raakt echt het fundament van onze methode en daarom is het van belang om er nog eens goed bij stil te staan. Patanjali zegt over de Yamas en de Niyamas het volgende:

Yamas Niyamas Patanjali.png

Als deze aanwijzingen klakkeloos worden overgenomen, zonder echt begrepen te worden, zonder bewust doorleefd te worden, zijn het eigenlijk dogma’s. En dogma’s (onbetwistbare leerstellingen) zijn niet geweldloos en daarmee in strijd met de eerste Yama. Ze worden namelijk opgelegd en niet omarmd. Dat is het verschil met inzicht. Een ware Yogaleraar zal dus nooit van zijn leerlingen verlangen dat zij de Yamas en Niyamas op zijn voorspraak aanvaarden. Hij zal ze slechts willen inspireren om deze aanwijzingen te onderzoeken en te doorleven. En als de leerling zich daarvoor ontvankelijk toont gebeurt er iets bijzonders. Dan ontdekt de leerling dat dit geen moraliteit is maar zuivere logica.

De logica achter de Yamas en de Niyamas is door zijn eenvoud van een geweldige schoonheid.

  1. Als het persoonlijke verlangen naar vrijheid groeit zal het besef indalen dat geweldloosheid (Ahimsa) de eerste stap is in het doorbreken van het actie-reactie-proces waarin we dagelijks gevangen zitten. Daarmee is het de eerste stap naar vrijheid. En als geweldloosheid consequent en compromisloos wordt beoefend, leidt dat (via eerlijkheid, niet stelen en de beheersing van energie) tot het opgeven van begeerte door onthechting (Aparigraha), want iedere begeerte is een persoonlijke beperking die je gevangenhoudt.
  2. En als we vrij zijn van begeerte, ontstaat er heel veel ruimte in onze persoonlijkheid en dan wordt ons denken zuiver (Saucha), omdat het niet langer wordt vertroebeld door angsten en verlangens.
  3. En als we dat zuivere denkvermogen richten op de vraag hoe we die ruimte zinvol kunnen vullen, zonder onze vrijheid aan te tasten, ontstaat (via tevredenheid, soberheid en zelfstudie) onvermijdelijk de conclusie dat ieder persoonlijk verlangen, uiteindelijk een beperking van vrijheid is. Zodra we ervoor kiezen onze energie op iets concreets en dus tijdelijks te richten, hebben we onszelf beperkt tot dat tijdelijke doel.
  4. Pas als we ons verlangen en onze persoonlijke talenten ten dienste kunnen stellen aan iets dat groter is dan de persoonlijkheid, tast het onze vrijheid niet langer aan (Ishvara Pranidhana, overgave). Want dan is het voldoende dat we kunnen bijdragen aan iets dat we zó belangrijk vinden, dat we ons leven eraan willen wijden. Dat op zich is dan voldoende voor blijvend geluk. Om met de Gita te spreken: Dan handelen we zonder te hechten aan de vrucht van de handeling. We handelen alleen, omdat we weten dat dit nu voor ons het beste is om te doen, ongeacht de uitkomst. En dan zijn we vrij.

Dus de Yamas en Niyamas zijn geen morele voorschriften. Ze beschrijven de logische en onvermijdelijke ontwikkeling van een persoonlijkheid die verlangt naar vrijheid. Als het verlangen sterk genoeg is leidt dat tot overgave van die persoonlijkheid ten gunste van de ziel, zodat het zielsverlangen onbegrensd kan stralen.

Dit is in de praktijk een proces van jaren. We zijn allemaal gehecht aan onze overtuigen (voorkeuren en afkeuren) en we hebben er heel veel energie in gestoken om ons binnen die grenzen veilig te voelen. Het langzaam maar zeker loslaten van die zelfgekozen begrenzing is een proces dat moed verlangt, maar ook beheersing. Als veranderingen te snel gaan, wordt het gewelddadig. Dan is er te weinig tijd voor de persoon zelf, maar ook voor zijn omgeving, om zich aan te passen aan nieuwe inzichten. Probeer dus in beweging te blijven en veel kleine stappen te zetten. Doorleef de aanwijzingen van Yamas en Niyamas stap voor stap, elke dag weer. En als het even niet lukt, wordt dan niet boos op jezelf. Ook dat is geweld, besef dan dat je het tenminste probeert en werk bewust toe naar permanente verbetering. Lees ze regelmatig door, mediteer erop en speel ermee in de praktijk, tot je de logica en waarde voor jezelf en jouw omgeving gaat ervaren. Dan zijn de Yamas en Niyamas geen voorschriften meer, maar een weerspiegeling van jouw eigen wijsheid. En dan wijzen ze je elke de dag weer de weg naar meer vrijheid.

Besef goed dat de Yamas en Niyamas je eigenlijk maar één simpele vraag stellen, die alleen jij kunt beantwoorden: Als je weet dat je ten diepste naar liefde en vrijheid verlangt, waarom besteed jij dan aandacht aan wat anders…?

In onze opleiding leer je op de juiste manier te mediteren, zodat je het zelf toe kunt toepassen.

INTERESSE? NEEM CONTACT OP! OF KOM NAAR EEN LEZING. KLIK HIER VOOR DATA.

Wij waarderen het als je deze blog deelt met anderen.